Giải pháp hoàn thành mục tiêu xuất khẩu 39 – 40 tỷ USD may mặc

Theo số liệu mới nhất vừa được Hiệp hội Dệt may Việt Nam (Vitas) công bố, kim ngạch xuất khẩu 6 tháng đầu năm 2023 của ngành dệt may ước đạt 18,6 tỷ USD giảm 17,6% so với cùng kỳ 2022.

Kim ngạch nhập khẩu ước đạt 10,7 tỷ USD giảm 20,5%. Với kết quả này, 6 tháng đầu năm 2023, ngành dệt may xuất siêu 7,9 tỷ USD (cùng kỳ 2022 xuất siêu 8,8 tỷ USD).Các doanh nghiệp đang nỗ lực tìm mọi giải pháp giữ chân người lao động, giữ chân khách hàng…

Xuất khẩu suy giảm sâu khi chịu nhiều áp lực

Trong năm 2023 là năm chịu tác động tiêu cực của dịch bệnh cũng như tác động về chính trị trên thế giới khiến cho tăng trưởng kinh tế toàn cầu tiếp tục suy giảm (năm 2021 tăng 6%; năm 2022 tăng 3%, dự báo năm 2023 chỉ trên dưới 2%).

Ngành dệt may cũng không ngoại lệ khi có sự sụt giảm đơn hàng từ các thị trường chính như Mỹ, EU. Xuất khẩu 5 tháng đầu năm 2023 sang các thị trường lớn hầu hết đều giảm: Mỹ giảm 27,1%, EU giảm 6,2%, Nhật Bản tăng 6,6%, Hàn Quốc giảm 2%, Canada giảm 10,9%…

Nguyên nhân của sự suy giảm về kim ngạch xuất khẩu và thị phần dệt may của Việt Nam, ngoài lý do khách quan là thị trường trong giai đoạn ảm đạm, ngoài ra xu hướng chuyển dịch đơn hàng sang các nước có lợi thế về mặt địa lý, còn do năng lực cạnh tranh ngành dệt may Việt Nam bị suy giảm, nguyên nhân đến từ các yếu tố cả về vĩ mô và vi mô.

Về mặt vĩ mô, yếu tố về tỷ giá đã tác động rất lớn đến các doanh nghiệp xuất khẩu nói chung và dệt may nói riêng. Đồng tiền Việt Nam ổn định, gần như không giảm giá so với đồng USD, trong khi đó đa số các quốc gia xuất khẩu dệt may duy trì đồng nội tệ rẻ để kích thích xuất khẩu.

Các doanh nghiệp dệt may Việt Nam còn gặp khó khăn với lãi suất vay cao. Hiện nay, lãi suất cho vay của Trung Quốc ở mức 3,5%, Bangladesh 7%, Indonesia 5,7% trong khi đó Việt Nam ở mức bình quân 9-11%, cao hơn 5-7%.

Dù ngân hàng nhà nước đã liên tục có những động thái điều chỉnh giảm lãi suất điều hành để giảm áp lực cho các doanh nghiệp, tuy nhiên, so với những quốc gia cạnh tranh với chúng ta về ngành may mặc thì doanh nghiệp Việt Nam vẫn chịu áp lực lãi suất cho vay của ngân hàng cao hơn nhiều.

Logistics là một trong những yếu tố tạo nên rào cản lớn đối với việc xuất khẩu dệt may Việt Nam so với các quốc gia cạnh tranh. Theo trang Vietnam Credit, chi phí logistics bình quân trên tổng doanh thu của doanh nghiệp Việt Nam hiện là gần 17%, cao hơn so với các quốc gia khác.

Theo thống kê của Trading Economies, một trong những yếu tố quan trọng đó là chi phí tiền lương trung bình hàng tháng cho công nhân may mặc của Việt Nam đang ở ngưỡng 300 USD/người/tháng, trong khi đó một số nước cạnh tranh với nước ta như: Bangladesh chỉ ở mức 95 USD/người/tháng, Campuchia 190 USD/người/tháng, Ấn Độ 145 USD/người/tháng.

Giải pháp cần thực hiện để hoàn thành mục tiêu

Với những thông tin có lợi cho ngành may mặc, dự báo tình hình sản xuất, xuất khẩu sẽ cải thiện dần nhưng khó khăn sẽ còn kéo dài hết năm 2023, do nhiều doanh nghiệp đến nay chưa đủ đơn hàng cho quý 3 và quý 4.

 

Các doanh nghiệp đang thiếu các đơn cũng như cần chấp nhận các đơn hàng không phải thế mạnh của mình, các doanh nghiệp còn phải đối mặt với khó khăn do đơn giá giảm sâu, thậm chí giảm đến trên 50% so với bình thường.

Để có thể hoàn thành mục tiêu 39-40 tỷ USD trong năm 2023 thì các doanh nghiệp cần chú trọng 3 vấn đề cốt lõi.

Thứ nhất, tìm giải pháp giữ chân người lao động, nhất là lực lượng nòng cốt. Tổ chức các lớp đào tạo kỹ năng nghề, đào tạo nhân lực cho chuyển đổi xanh, chuyển đổi số.

Thứ hai, giữ chân khách hàng, chấp nhận các đơn hàng không phải thế mạnh, không có lãi để có việc làm cho người lao động và để khách hàng không chuyển đi nơi khác. Xây dựng quan hệ đối tác tin cậy, lâu dài. Khai thác thị trường mới, quan tâm thị trường nội địa.

Thứ ba, giảm tối đa các chi phí chưa thực sự cần thiết của doanh nghiệp.

Ngoài ra để tháo gỡ khó khăn, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong bối cảnh hiện nay, trong điều hành vĩ mô, nhất là tỷ giá cần tính toán đầy đủ ảnh hưởng của việc suy giảm xuất khẩu. Các chi phí sẽ phải bỏ ra khi xuất khẩu giảm như chi phí cho lao động mất việc làm, các vấn đề xã hội, mất khách hàng mà chi phí phục hồi sẽ rất lớn. Các chính sách hỗ trợ của Chính phủ về thúc đẩy nên kinh tế nói chung và ngành may mặc nói riêng cần đi vào trực tiếp doanh nghiệp: giảm thuế, hoàn VAT nhanh, giữ nguyên nhóm nợ…